Hervormde gemeente te Den Ham

Huwelijk, samenwonen en belijdenis

In zijn vergadering van 23 juni j.l heeft de kerkenraad een principebesluit genomen over paragraaf 8 van het beleidsplan. Een principebesluit, omdat de Kerkenraad dit ook nog wil bespreken op de gemeenteavond in het najaar. Daarna kan er een definitief besluit worden genomen. De Kerkenraad is voornemens dit beleidsstuk ook te gaan gebruiken in de Gemeente bv bij catechesaties en bij pastorale vragen.

In onze kerkenraadsvergadering van maart 2010 hebben we afgesproken ons te bezinnen op wat de Bijbel ons te zeggen heeft op het punt van huwelijk en samenwonen. Ook in onze gemeente leven deze vragen volop. Wat zegt de Bijbel hier dan over en wat belijdt de kerk op dit punt?
In Hebreeën 13:4 staan de woorden: "Het Huwelijk zij in ere bij allen…"
Een oproep, die voor ons allen van grote betekenis is. Veel huwelijken worden ontbonden en alternatieve samenlevingsvormen komen veel voor: samenwonen, sex buiten het huwelijk - zelfs zonder een band met elkaar te hebben, loslaten van de verbinding huwelijk en kinderzegen. Veel echtscheidingen hebben de waarde en de stabiliteit van het huwelijk ondermijnd.

Wat is de oorzaak hiervan?

Heeft het niet te maken met de basale vraag Hebben wij ons leven zelf in de hand of behoren wij God toe en willen wij leven zoals Hij van ons vraagt? En daar speelt de secularisatie natuurlijk een grote rol in.
We lezen in de Bijbel: "Gij hebt mijn oerbegin aanschouwd, mij in de moederschoot geweven. En Uw tijden zijn in mijn hand." In dit laatste komt naar voren de afhankelijkheid van je leven van de Here God. Aan Hem vertrouw je jouw leven toe. Vanuit deze bronwaarde worden je normen gevormd en bepaald. "Maar gij geheel anders,zegt de Here, gij hebt Christus leren kennen." (Efeze 4:20) Dit geeft aan dat we steeds meer voor keuzes zullen komen te staan.

Wat belijden wij als kerk?

"Wij zijn als gemeente bijeen om het huwelijk voor Gods aangezicht te bevestigen en er met hen en voor hen een zegen over te bidden. Het huwelijk is een inzetting van God, bedoeld als een gemeenschap voor het gehele leven, waarin man en vrouw naar de wil van God liefde en trouw hulp en toewijding mogen ontvangen, zowel in voorspoed als in tegenspoed." Opvallend is dat hier staat dat man en vrouw naar de wil van God liefde, trouw en toewijding van elkaar mogen ontvangen. Dat is een andere toonzetting dan die van elkaar te eisen of te moeten geven.

Inzetting van het huwelijk

"Want God onze Vader, die hemel en aarde geschapen heeft, schiep de mens als man en vrouw. Het is niet goed zo sprak Hij dat de mens alleen zij; Ik zal hem een hulpe maken, die bij hem past (vertaling 1951), die als tegen hem over zij (vertaling 1619)" (Genesis 2:18)
"Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen en die twee zullen tot één vlees zijn." (Genesis 2:24)
Van deze hechte band tussen man en vrouw getuigt ook onze Here Jezus Christus en Hij voegt eraan toe: "Hetgeen dan God samengevoegd heeft scheide de mens niet" (Mattheüs 19: 5-7)
De apostel Paulus noemt deze eenheid een groot geheim dat in verband brengt met de eenheid tussen Christus en de gemeente ( Efeze 5: 22-32)

Daarom ga je het huwelijk niet lichtvaardig of gedachteloos aan maar eerbiedig voor de Here en dankbaar. En hoewel door de zonde ook gehuwden tegenspoed en verdriet overkomt zo mogen ze in het geloof verzekerd zijn van de zekere hulp van God.

Genesis

"Want God onze Vader, die hemel en aarde geschapen heeft, schiep de mens als man en vrouw. Het is niet goed zo sprak Hij dat de mens alleen zij; Ik zal hem een hulpe maken, die bij hem past (vertaling 1951), die als tegen hem over zij (vertaling 1619)" (Genesis 2:18)
"Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen en die twee zullen tot één vlees zijn." (Genesis 2:24)

Bijbelse notie: God schept de mens als man en vrouw. Vervolgens wordt dit uitgewerkt. In Genesis 2: 18, 19 , 20 lees je dat de mens namen geeft aan de dieren maar geen hulpe vindt die als tegen hem over zij, bij hem past. Dan gaat God dit invullen met de schepping van de vrouw. (vers 22) "En Hij bracht haar tot de mens." Zo vindt het de ontmoeting plaats tussen de adam en de vrouw. God geeft de vrouw aan de mens. Het feest van de ontmoeting. Daarop wijst de vertaling: die als tegen hem over zij. Juist vanuit het tegenover vindt de ontmoeting plaats. In die ontmoeting volgt dan de uitroep van de mens: "Eindelijk been van mijn gebeente en vlees van mijn vlees." Dit is het feest van de herkenning.
"Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen en die twee zullen tot één vlees zijn." (Genesis 2:24) Hier lezen we dat de mens en zijn vrouw door God aan elkaar gegeven zijn en tot één vlees worden. Dat is de gemeenschap tussen man en vrouw.

Exodus

Het is deze unieke band tussen deze man en deze vrouw die niet gebroken zal worden. "Gij zult de echt niet breken" zegt het gebod. (Exodus 20) Dat is veel meer dan het laatste moment van een echtscheiding. De echt breekt bij overspel, bij zodanige vormen van geweld dat je moet vrezen voor het leven, lichamelijk of geestelijk. (Zie hier ook de uitleg van de catechismus bij het gebod: Gij zult niet doden)

Mattheüs

Jezus wordt door farizeeën hierop bevraagd. Het verband geeft aan dat ze Jezus in een val willen lokken. Jezus beantwoordt dit door te wijzen op de inzet van God.
"Hij antwoordde en zeide: Hebt gij niet gelezen, dat de Schepper hen van den beginne als man en vrouw heeft gemaakt?" Mattheüs 19: 5 "En Hij zeide: Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen en die twee zullen tot één vlees zijn. 6 Zo zijn zij niet meer twee, maar één vlees. Hetgeen dan God samengevoegd heeft, scheide de mens niet. 7 Zij zeiden tot Hem: Waarom heeft Mozes dan bevolen een scheidbrief te geven en haar (daarmede) weg te zenden? 8 Hij zeide tot hen: Mozes heeft u met het oog op de hardheid uwer harten toegestaan uw vrouwen weg te zenden, maar van den beginne is het zo niet geweest." De scheidbrief betekent voor de vrouw dat ze nog een kleine rechtpositie heeft.

Johannes

In Johannes twee lezen we dat het eerste van de zeven tekenen die Jezus doet om zijn heerlijkheid te openbaren is het teken op de bruiloft te Kana. Bij het eerste teken op weg naar de herschepping sluit Jezus aan bij dit moment uit de schepping. De wijn van al mindere kwaliteit is op. De armoede van dit bruidspaar is zichtbaar en wordt door Jezus opgevangen.

Efeze

De apostel Paulus noemt deze eenheid een groot geheim dat hij in verband brengt met de eenheid tussen Christus en de gemeente (Efeze 5: 22-32) Voor Paulus is de eenheid van man en vrouw van een zodanige waarde dat hij die vergelijkt met de relatie tussen Jezus Christus en zijn gemeente.

Doelstellingen van het huwelijk

"Opdat jullie in je huwelijk naar Gods geboden en onder zijn belofte zult leven, zullen jullie weten met welk doel God het huwelijk heeft ingesteld.
Het eerste doel is dat man en vrouw door oprechte liefde verbonden elkaar in waarachtige eenheid zullen toebehoren en elkaar trouw zullen helpen en bijstaan in alle dingen die tot het tijdelijke en eeuwige leven behoren.
Het tweede is dat zij onder de zegen van God die gezegd heeft: Weest vruchtbaar en vermenigvuldigt u en een gezin zullen stichten en hun huis tot eer van God, tot opbouw van zijn gemeente en tot heil van allen die hun indien kinderen geschonken en als huisgenoten toevertrouwd zullen worden in de waarachtige kennen en eerbied voor de Here zullen voorleven.
Het derde doel is dat iedere man met zijn eigen vrouw en iedere vrouw met haar eigen man in overeenstemming met Gods wil met een goed en gerust geweten zal leven. (1 Korinthe 6: 18-20) en dat ons lichaam als een Tempel van de Heilige Geest niet verontreinigd wordt. Gij zijt niet van uzelf, want gij zijt duur gekocht. Verheerlijkt dan God met uw lichaam.

Wederzijdse verantwoordelijkheid in het huwelijk

Vervolgens zul je weten hoe de een in relatie tot de ander volgens het Woord van God geroepen is te leven.
Gij man zult je vrouw liefhebben gelijk Christus de gemeente heeft liefgehad. Zoals Christus het hoofd van zijn gemeente is en zich voor haar op het kruis van Golgotha heeft overgeven om haar te heiligen zo ben je het hoofd van je vrouw en zul je haar in gevende en sparende liefde dienen, leiden en beschermen opdat jullie samen op de goede plaats voor het aangezicht van God, dat is in zijn nabijheid, kunt staan.
Naar het gebod van God zullen jullie getrouw en toegewijd je arbeid verrichten en als gezin dat deel is van een grotere gemeenschap, je verantwoordelijkheid tegenover de samenleving en haar noden invullen.
Gij vrouw zult weten dat God je aan je man verbonden heeft en gelijk de gemeente aan Christus verbonden is. Zoals de gemeente haar Here liefheeft en gehoorzaam volgt zul je je man lief hebben en volgen in de zaken die recht zijn.
In vertrouwen op God zul je aan je gezin goede zorg besteden, samen met je man en het bewaren in het geloof in en de eerbied voor de Here opdat allen die aan jullie hoede worden toevertrouwd God daarvoor danken en verheerlijken.
Tenslotte jullie, man en vrouw, houdt in gedachten dat jullie beiden erfgenamen van het leven bent. Wilt daarom in wijsheid met elkaar leven, nooit verbitterd tegen elkaar zijn opdat jullie gebeden niet verhinderd worden.

Nu Paulus voor het huwelijk van man en vrouw het beeld gebruikt van Christus en de gemeente krijgt de vrouw ook een inhoudelijke rechtspositie. Lees je nauwkeurig de tekst dan staat er dat een man het hoofd van zijn vrouw is zoals Jezus christus dit van zijn gemeente is en dan wordt verwezen naar het kruis. Dienend heeft Hij haar verworden en geheiligd. Zo zal jij je vrouw in gevende en sparende liefde dienen.

Sparende liefde draagt het karakter van “niet met opzet kwetsen”. Niet in geestelijke zin maar ook niet in lichamelijke zin. Zodat verkrachting binnen het huwelijk niet plaats vinden mag. Hier ligt de basis voor het in liefde, trouw en met respect omgaan met elkaar. En dat is van veel belang in een tijd waarin de soorten porno worden aangeboden zoals de soorten tandpasta in de winkel. Het wil je doen geloven dat het niet de vraag is of je op de reclame ingaat maar welke soort je kiest. Van een christen wordt gevraagd dat hij of zij hier haaks op staat en blijft staan. Op de plaats van de vrouw wordt gezegd: je zult je man liefhebben en volgen in die zaken die recht zijn. Hier ligt de basis voor het gesprek met betrekking tot het recht en de rechtvaardigheid binnen het huwelijk Aan de vrouw wordt in eerste instantie toevertrouwd het "In vertrouwen op God zul je aan je gezin goede zorg besteden en het bewaren in het geloof in en de eerbied voor de Here opdat allen die aan jullie hoede worden toevertrouwd"

Bevestiging en inzegening

"Omdat er geen wettige bezwaren ingebracht zijn waarom jullie huwelijk niet zou mogen bevestigd worden, willen we daar nu toe over gaan. En jullie begin zij in de naam des Heren die de hemel en de aarde geschapen heeft.

NN verklaar je hier voor God en zijn gemeente dat je genomen hebt en neemt tot je vrouw NN en beloof je dat je haar nooit zult verlaten, in goede noch kwade dagen, in rijkdom noch armoede, in ziekte noch gezondheid tot de dood je zal scheiden en dat je haar in liefde zult aanvaarden, zoals een godvrezende man aan zijn wettige vrouw verschuldigd is;en dat je heilig met haar zult leven, haar trouw houdende in alles naar het heilige evangelie
Wat is daarop je antwoord NN

NN verklaar je hier voor God en zijn gemeente dat je genomen hebt en neemt tot je man NN en beloof je dat je hem nooit zult verlaten in, goede noch kwade dagen, in rijkdom noch armoede, in ziekte noch gezondheid tot de dood je zal scheiden en dat je hem in liefde zult aanvaarden zoals een godvrezende vrouw aan haar wettige man verschuldigd is; en dat je heilig met hem zult leven, hem trouw houdende in alles naar het heilig evangelie
Wat is daarop je antwoord NN"

Als christelijke gemeente een weg gaan aan de hand van de bijbel die mensen brengt tot Jezus Christus. In een tijd als de onze waar elke relatie vorm onder druk staat, het leven en samenleven bij tijden een vlinderachtig gedrag vertoont. Wat vaak bij de één of de ander en soms bij beiden weer veel pijn te weeg brengt. Zodat we voorzichtig moeten zijn met onze oordelen. En wie goed heeft geluisterd naar de catechese heeft gemerkt dat jaren lange ervaring in huwelijks pastoraat ook veel pijn heeft laten zien.
Juist daarom zullen we als gemeente die Jezus Christus belijdt, positief moeten laten zien en horen wat de betekenis is van het huwelijk en hoe we als gemeente een meerpaal kunnen zijn in de moderne stroom van deze tijd.
Dat betekent dat onze gemeente toegerust moet worden om zich deze dingen weer eigen te maken.Om weer te ontdekken wat een huwelijk is. Het gaat primair om de totale levensgemeenschap tussen man en vrouw; daarbinnen heeft, vanuit de Schrift, ook de sexualiteit haar plaats. In dat licht is samenwonen voordat je trouwt eigenlijk niet mogelijk.

De vraag is dan: als je samenwoont ben je dan eigenlijk al niet getrouwd, zonder gehuwd te zijn. Wie de sexualiteit loskoppelt van een duurzame relatie en trouwen losmaakt van de liefdedienst aan God leidt dit tot een zogenaamde vrijheid. Een christelijk huwelijk is een huwelijk, waarin het geloof in Christus’ werk in kruis en opstanding op een levende wijze functioneert. Bijbels gevulde liefde is een zichzelf wegschenkende liefde, die steeds gericht is op het geluk van de partner.
Beseft de christelijke gemeente vandaag de dag dit wel voldoende? De invloeden vanuit de moderne samenleving,waar eigen genot en zelfontplooing zo centraal staan, zijn niet te onderschatten. Zoals eerder gesteld is toerusting van met name jongerennaar het huwelijk toe zeer aan te bevelen. Dat moet vooral vanuit de ouders gebeuren, die daarvoor ook toegerust moeten worden.
Maar vooral ook naar de jongeren zelf via bv de catechasaties, voordat ze aan samenwonen toe zijn. Daarbij hoort ook dat mensen leren hoe ze hun relatie goed kunnen houden, ook in tijden dat het stormt. De huwelijkse- en voorhuwelijkse cursussen, die momenteel worden georganiseerd bieden daartoe goede mogelijkheden.

Tot slot

Het is goed dat we ons Kerkenraad hierop bezinnen en dat dat in de Gemeente gebeurt en met name ook bij onze jongeren. Dat we als Kerkenraad daarmee eensluidend omgaan en dat ook in de Gemeente uitdragen, ook al hebben we er soms moeite mee. Het kader waarbinnen we als Gemeente willen gaan vindt u als voorstel hieronder en kan in het beleidsplan worden opgenomen in paragraaf 8 als uitwerking van het begrip ernstig voornemen.

De Bijbel stelt het huwelijk tot de norm van het samenleven van man en vrouw. Belijdeniscatechesanten, die samenwonen en belijdenis willen doen bereiden zich samen met hun predikant voor op wat het Woord van Christus voor hun en hun leefwijze betekent. Dat houdt in dat men zich een concreet beeld vormt en zo mogelijk al een datum plant wanneer men gaat trouwen. Dit wordt met de predikant besproken. Het paar belooft binnen afzienbare tijd te zullen gaan trouwen.

In bijzondere gevallen kan de predikant hier een pastorale uitzondering maken en licht deze gemotiveerd toe in het college van ouderlingen,zo vroeg mogelijk na het begin van de belijdeniscatechese. Aansluitend aan de belijdeniscatechese kan een huwelijkscatechese worden gevolgd. Ter ondersteuning van de predikant kan dit beleid nog eens worden toegelicht door de (jeugd) ouderling bij de start van de belijdeniscatechese.

Dit stuk kan worden gebruikt in de Gemeente en ondermeer ook in de (belijdenis)catechese.